SORUMLULUĞUMU BİLİYORUM

I. Sorumluluk Nedir, Nasıl Kazandırılır?

Geleceğin sorumlu yetişkinleri çocuklarımızın, sorumluluk sahibi olmalarını istiyoruz. Kendi kendine yetebilen, bağımsız, üretken bireyler olarak yetişmesini, eğitimine önem vermesini, ödevlerini zamanında yapmasını, iyi notlar almasını, giyimine ve temizliğine özen göstermesini, basit ve küçük ev işlerinde yardımcı olmasını, başkalarına saygılı olmasını ve hata yaptığında fark edip düzeltmelerini bekliyoruz. Listeyi istediğimiz kadar uzatabiliriz. Bazen çocuklarımızın küçücük omuzlarına kocaman kocaman yükler biniyor bazen de hiç sorumluluk taşıyamıyorlar. Çok yükümlülük veren anne-baba kadar hiç sorumluluk vermeyenlerde hatalı davranmaktadır. Aile yaşamı genel bir denge üzerinde, kararında olmalıdır. Sorumluluk doğuştan getirilen değil, öğrenilen bir kavramdır. Sorumluluk duygusu, bebeklik ve çocukluk döneminden itibaren kazandırılmalıdır. Bu duygunun kazandırılmasında aile içi iletişim, aile içindeki çocuğa olan tavır, uygulanan disiplin anlayışının (kararlılık ve tutarlılık) rolü büyüktür. Çocuk iletişim kurabildiği andan itibaren sınırlarının farkında olmalıdır. Yemek yeme, tuvalet alışkanlığı, uyku saati gibi temel alışkanlıkları okul dönemi öncesinde kazanması gerekir. Sorumluluk öğrenilebilen bir beceri olduğundan, çocuklara yaşlarına ve yeteneklerine uygun sorumluluklar verilip sonuçlarını görmesine izin verilmelidir. Anne-baba çocuğun yanlış kararlar verebileceğini düşünüp onların yerine karar vermektense, uygun yemek, kıyafet seçimi, ya da ne kadar harçlık alıp harcayacağı yönünde kontrolü çocuklara bırakabilirler. Örneğin, birçok yemek içinden hangisini/hangilerini isteyip istemediği sorulabilir ve tercih hakkı çocuğa bırakılabilir ya da yemeğini döke saça da yese kendi kendine yemesine izin verilmelidir. Ayrıca kendi oyuncaklarını, yatağını toplaması da beklenebilir. Yaşına ve cinsiyetine göre de sofra hazırlamak veya araba yıkamak gibi ev işlerinde de yardımcı olabilir. Yeterli “sorumluluk” çocukları cesaretlendirir ve özgüvenlerini geliştirir, paylaşma ve başarma duygularını tatmin eder. Böylece çocuk, ileriki yaşamında, kendi hayatıyla ilgili konularda karar verme ve sorumluluk alma becerisini öğrenecektir. Sorumluluk, çocuğun yaşına, cinsiyetine ve gelişim düzeyine uygun olarak görevlerini yerine getirmesi gibi aynı zamanda kendini başkalarıyla paylaşması, kendinden ödün vermesi olarak da tanımlanabilir. 

A. Sorumluluk sahibi çocukların gösterdiği davranışlar:

• İşlerini kendi başına halleder, yük olmaz.
• Üstüne düşen görevleri kendi başına yapar.
• Yaptığı hatalardan kendini sorumlu tutar ve başkalarını suçlamaz.
• Hak etmediklerine sahip olmak istemezler.
• Başkalarının haklarına, duygu ve düşüncelerine karşı saygılıdırlar.
• Mutlu, uyumlu ve başarılıdırlar.

B. Sorumsuz çocukların gösterdiği davranışlar: 

• Üzerine düşen görevlerin farkında olmadığı gibi, yerine getirmekte istemez.
• Kendi işlerinin başkalarının tarafından yapılmasını bekler.
• Başkalarına yük olurlar ve başkalarını suçlarlar.
• Kendi duygu ve düşüncelerinin arkasında durmazlar.
• Başkalarının haklarına, duygu ve düşüncelerine saygı göstermezler.
• Kendi görevlerini yerine getirmediği gibi başkalarına olan görevlerini de yerine getirmezler.
• Uyumsuz, tembel ve bencil olurlar.

C. Bağımsız oyun oynamasının yararları: 

Kendi kendine bir şeyler yapabilen çocuk bağımsızlığa adım atmış demektir ve desteklenmelidir. Kendi kendine oynayan çocuğun, ilgisiz kaldığı anlamına gelmemektedir. Bir yetişkinin denetiminde, belli sürede yalnız oynaması için uygun ortamlar yaratılabilir. Çocuğun bağımsız oyun oynamasının birçok yararı vardır: eğlendirici ve dinlendiricidir, bağımsızlığı öğrenmesini sağlar, hayal gücünü geliştirir,